Je begint aan een belangrijke taak. Dan komt er een mail binnen. Je kijkt even. Vervolgens verschijnt er een Teams-bericht, schiet je iets te binnen wat je niet wilt vergeten en vraagt een collega tussendoor iets aan je.
Een half uur later ben je nog steeds bezig, maar niet meer met wat je eigenlijk wilde doen.
Herkenbaar?
Goed kunnen concentreren betekent niet dat je urenlang onafgebroken gefocust moet zijn. Het betekent dat je jouw aandacht bewust kunt richten op het werk dat op dat moment belangrijk is — en omstandigheden creëert die dat makkelijker maken.
Dat is in een werkdag vol e-mail, berichten, collega’s, vergaderingen en eigen gedachten niet vanzelfsprekend.
De oplossing is daarom niet alleen: probeer je beter te concentreren.
Veel effectiever is het om te kijken naar de manier waarop je jouw werk organiseert. Welke afleiding kun je voorkomen? Wanneer vraagt je werk echt om onverdeelde aandacht? En wat kun je doen om die aandacht beter te beschermen?
In deze blog krijg je 14 praktische tips om je concentratie op het werk te verbeteren. Niet om de hele dag in opperste concentratie te werken, maar om bewust focus te creëren op de momenten waarop je die nodig hebt.
Waarom kan ik me niet concentreren?
Concentratie kost aandacht. En die aandacht wordt tijdens een werkdag voortdurend gevraagd door verschillende dingen.
Sommige afleiding komt van buitenaf: een melding, binnenkomende mail, telefoontje of collega die iets vraagt. Andere afleiding ontstaat bij jezelf: een gedachte die je niet wilt vergeten, een openstaande taak of de neiging om toch even iets anders te bekijken.
Daar komt nog iets bij. Hoe minder duidelijk je hebt wat je wilt bereiken en wat je eerstvolgende concrete actie is, hoe makkelijker je aandacht naar iets anders verschuift.
Beter concentreren begint daarom niet bij harder je best doen. Het begint bij het creëren van omstandigheden waarin concentreren makkelijker wordt.
Wat bedoelen we met concentratie?
Concentratie betekent dat je jouw aandacht gedurende een bepaalde periode bewust op één activiteit richt.
Dat hoeft niet uren achter elkaar. Voor veel werkzaamheden is een afgebakende periode van ongestoord werken veel waardevoller dan een lange werkdag waarin je voortdurend tussen taken, berichten en gesprekken schakelt.
De vraag is dus niet:
Hoe kan ik de hele dag geconcentreerd blijven?
Maar:
Wanneer heb ik concentratie nodig en hoe bescherm ik mijn aandacht op die momenten?
Daar helpen de volgende 14 tips je bij.
Tip 1 | Zet onnodige notificaties uit
Iedere melding doet een beroep op je aandacht. Een nieuwe e-mail, Teams-bericht of melding op je telefoon kan genoeg zijn om je uit je concentratie te halen.
Zet daarom notificaties uit die niet direct noodzakelijk zijn. Dat betekent niet dat je onbereikbaar moet worden. Bepaal liever zelf wanneer je e-mail, Teams en andere berichten bekijkt.
Laat technologie jouw aandacht ondersteunen in plaats van bepalen.
Tip 2 | Maak vooraf duidelijk wat je gaat doen
Aan presentatie werken of projectplan maken klinkt als werk, maar is nog behoorlijk vaag. Als niet duidelijk is wat je precies gaat doen, is de verleiding groter om iets anders op te pakken.
Bepaal daarom vóór je begint:
Wat wil ik in dit focusmoment bereiken?
Wat is de eerstvolgende concrete actie?
Bijvoorbeeld:
09.00 – 10.00 uur: de drie hoofdboodschappen van de presentatie uitwerken.
Hoe concreter je startpunt, hoe makkelijker het is om je aandacht erbij te houden.
Tip 3 | Haal afleidende gedachten uit je hoofd
Niet alle afleiding komt van buitenaf. Soms onderbreek je jezelf.
Ik moet Jan nog bellen.
Die offerte moet ik niet vergeten.
Ik moet straks nog iets aan Marieke vragen.
Probeer zulke gedachten niet te onthouden terwijl je geconcentreerd werkt. Leg ze vast op een plek waarvan je weet dat je ze later verwerkt.
Zo hoef je de gedachte niet vast te houden én hoef je er niet direct iets mee te doen.
Tip 4 | Maak je werkomgeving zo rustig mogelijk
Wil je werk doen dat echte aandacht vraagt? Maak de kans op onnodige onderbreking dan zo klein mogelijk.
Sluit tabbladen en programma’s die je niet nodig hebt, leg je telefoon uit het zicht en kies waar mogelijk een rustige werkplek.
Werk je met collega’s? Maak dan ook duidelijk wanneer je even niet gestoord wilt worden.
Je hoeft niet iedere prikkel uit je omgeving te verwijderen. Het doel is eenvoudiger:
Tip 5 | Zorg dat openstaande zaken een betrouwbare plek hebben
Een taak met een deadline, een afspraak die je nog moet maken of iets wat je absoluut niet wilt vergeten kan tijdens geconcentreerd werk steeds opnieuw in je gedachten opduiken.
Daarom is overzicht belangrijk.
Verzamel afspraken, taken en andere verplichtingen in een systeem dat je vertrouwt en regelmatig bekijkt. Bepaal wat ermee moet gebeuren en wanneer je het oppakt.
Je hoeft dan niet alles nu te doen om rust te krijgen. Je moet erop kunnen vertrouwen dat het niet uit beeld verdwijnt.
Dat geeft ruimte om je aandacht te richten op het werk dat je nu hebt gekozen.
Tip 6 | Werk aan één aandachtstaak tegelijk
Twee dingen tegelijk doen kan prima als één daarvan nauwelijks aandacht vraagt. Maar twee taken die allebei concentratie vragen, gaan niet werkelijk tegelijk.
Je aandacht schakelt dan heen en weer.
Je schrijft bijvoorbeeld aan een voorstel, ziet een mail binnenkomen, leest die even en probeert daarna verder te gaan waar je gebleven was. Dat schakelen onderbreekt je concentratie.
Werk daarom tijdens een focusmoment aan één aandachtstaak tegelijk. Rond waar mogelijk een logisch onderdeel af voordat je naar iets anders schakelt.
Tip 7 | Maak sociale media een bewuste keuze
Sociale media zijn ontworpen om je aandacht te trekken. Dat betekent niet dat je ze moet vermijden, maar wel dat je bewust kunt kiezen wanneer je ze gebruikt.
Merk je dat je tijdens het werk automatisch LinkedIn, Instagram of andere apps opent? Haal dan de aanleiding weg. Sluit het tabblad, verwijder snelkoppelingen of leg je telefoon buiten bereik tijdens een focusblok.
Niet omdat sociale media per definitie slecht zijn, maar omdat jij wilt bepalen waar je aandacht naartoe gaat.
Tip 8 | Maak een vast startritueel voor focuswerk
Een klein vast ritueel kan helpen om makkelijker aan geconcentreerd werk te beginnen.
Dat hoeft niets ingewikkelds te zijn. Bijvoorbeeld:
- bepaal welk resultaat je wilt bereiken;
- sluit e-mail en Teams;
- leg je telefoon weg;
- zet alleen open wat je voor deze taak nodig hebt;
- spreek met jezelf af hoe lang je hieraan werkt.
Door steeds ongeveer hetzelfde te doen, verklein je de ruimte voor twijfel en afleiding.
Je maakt beginnen makkelijker.
Tip 9 | Plan herstel, niet alleen inspanning
Concentratie is geen stand die je de hele werkdag aan kunt laten staan.
Heb je een periode intensief gewerkt? Neem dan bewust even afstand voordat je opnieuw een taak oppakt die veel aandacht vraagt.
Sta op, haal iets te drinken, loop een stukje of kijk even weg van je scherm.
Een pauze is daarmee geen onderbreking van effectief werken. Op het juiste moment helpt een pauze je juist om daarna weer met aandacht verder te kunnen.
Tip 10 | Ga regelmatig naar buiten
Even naar buiten gaan kan een goede manier zijn om afstand te nemen van je scherm en je werk.
Maak bijvoorbeeld een korte wandeling tussen twee focusblokken, tijdens de lunch of na een intensieve taak. Gebruik zo’n moment niet automatisch om ondertussen je telefoon bij te werken.
Je hoeft van een wandeling geen nieuwe productiviteitstechniek te maken.
Soms is even niet werken precies wat je nodig hebt om daarna weer goed te kunnen werken.
Tip 11 | Ontdek wat jou helpt om je aandacht terug te brengen
Concentreren betekent niet dat je nooit afdwaalt. Dat gebeurt.
Interessanter is wat je doet zodra je merkt dat je aandacht ergens anders zit.
Probeer eens een eenvoudige oefening: richt je aandacht een paar minuten bewust op je ademhaling. Merk je dat je gedachten afdwalen? Breng je aandacht rustig terug.
Je hoeft daar geen uitgebreide meditatieroutine van te maken. Het oefenen zit juist in opmerken dat je bent afgeleid en bewust terugkeren.
Die vaardigheid kun je ook tijdens je werk gebruiken.
Tip 12 | Maak ook buiten je werk ruimte zonder scherm
E-mail, nieuws, sociale media, video’s en berichten vragen allemaal om aandacht. Als je ieder vrij moment automatisch met een scherm vult, krijgt je aandacht weinig rust.
Experimenteer daarom eens met momenten waarop je bewust geen scherm gebruikt.
Dat kan een hele avond zijn, maar ook kleiner: wandelen zonder telefoon, eten zonder scherm of het eerste halfuur na je werk je laptop en telefoon laten liggen.
Kijk vooral wat het met jou doet.
Tip 13 | Zorg goed voor je fysieke basis
Concentratie staat niet los van hoe je je voelt.
Voldoende slaap, regelmatig bewegen, pauzes nemen en goed voor jezelf zorgen helpen om tijdens je werk voldoende energie en aandacht beschikbaar te hebben.
Maak het niet ingewikkelder dan nodig. Een korte wandeling, even opstaan tussen twee taken of bewust pauzeren kan al helpen om daarna weer frisser verder te werken.
Zie goed voor jezelf zorgen daarom niet als iets wat naast je werk moet gebeuren.
Het ondersteunt de manier waarop je werkt.
Tip 14 | Ontdek jouw persoonlijke focusvoorwaarden
Niet iedereen concentreert zich onder dezelfde omstandigheden even goed.
De één werkt het liefst vroeg op de dag aan een lastige taak. Een ander heeft eerst tijd nodig om op gang te komen. Sommige mensen hebben volledige stilte nodig, anderen werken juist prettig met wat achtergrondgeluid.
Onderzoek daarom je eigen werkpraktijk.
Vraag jezelf een week lang na een goed focusmoment af:
- Waar werkte ik?
- Op welk moment van de dag?
- Waar werkte ik aan?
- Wat had ik vooraf georganiseerd?
- Welke afleiding was er juist níét?
- Hoe lang kon ik mijn aandacht erbij houden?
Zo ontdek je welke omstandigheden jou helpen om goed geconcentreerd te werken.
Beter concentreren begint met je aandacht bewust organiseren
Je hoeft niet alle 14 tips tegelijk toe te passen.
Kies er één of twee waarvan je verwacht dat ze jouw werkdag direct beter maken. Probeer die een week bewust uit en kijk wat het effect is.
Begin bijvoorbeeld morgen met één focusmoment:
Wat wil je bereiken?
Wat is de eerstvolgende concrete actie?
Wat moet je tijdelijk uitschakelen, sluiten of parkeren om daar met aandacht aan te werken?
Concentratie is daarmee niet alleen iets wat je hebt of niet hebt. Je kunt de omstandigheden waarin je werkt bewust beïnvloeden.
En precies daar zit de winst: niet proberen om harder te focussen, maar je werk zo organiseren dat focussen makkelijker wordt.
