Wat betekent het om pragmatisch te zijn?

24 september 2024

In een aantal blog van de laatste tijd nemen wij je mee in gedrag en gedragsvoorkeuren. En vooral wat dit betekent, kijkend naar werkorganisatie, timemanagement en focus management en succesvol optimaliseren van de eigen effectiviteit. Wij hopen je hiermee te inspireren en je concrete handreikingen en overwegingen aan te reiken.

Wat is de betekenis van pragmatisch? Volgens de Dikke van Dale: pragmatisch betekenis : prag·ma·tisch (bijvoeglijk naamwoord, bijwoord) 1 gericht op feiten, inspelend op de praktijk; = zakelijk.

Wat betekent het om pragmatisch te zijn?

Iemand die pragmatisch is, vertrekt graag in alles vanuit wat praktisch werkt. Principes en theorieën vind je interessant maar je kijkt vooral naar wat voor jou en jullie werkt. Als jij pragmatisch bent, baseer je je keuzes en besluiten vooral op ervaringen en op wat echt werkt. Niet hoog over maar down to earth. In je aanpak ben je flexibel. Als het niet kan zoals het moet, laten we dan vooral doen zoals het kan. En leidt naar de gewenste uitkomst.

Pragmatisch versus praktisch

In eerste instantie lijken pragmatisch en praktisch voor mij nogal op elkaar. En dat klopt ook wel. Beide zijn doelgericht en flexibel in de zin van veel is geoorloofd. Regels en protocollen zijn prima zolang ze waarde toevoegen en helpen. En beide focussen op haalbaarheid.

Toch verschilt iemand die pragmatisch is essentieel van een meer praktisch iemand. Dit vooral bij het oplossen van problemen. Iemand die meer praktisch is reageert direct en handelt in het hier en nu en komt direct in actie. Vanuit mijn ervaring geloof ik ook dat er meer emotie bij komt kijken.

Een meer pragmatisch ingesteld iemand kijkt iets meer naar de effecten en gevolgen van een besluit in ruimere zin. En stelt zichzelf de vragen: wat voor effect geeft deze oplossing over enige tijd? Kunnen we dit ook op een andere wijze praktisch aanvliegen c.q. bekijken? In mijn eigen woorden … meer praktisch vanuit een visie.

Een voorbeeld van pragmatisch handelen versus praktisch handelen.

Binnen het Effectieve Werken besteden we veel aandacht aan zichtbaarheid en vindbaarheid en relevantie op Google. Dit doen we door content ( SEO) maar ook aan de advertentie kant (SEA). Dit is onze marketingaanpak vanaf de start van ons bedrijf in 2011. Tijdens de eerste Corona lockdown werden werkelijk alle opdrachten geannuleerd of on hold gezet. Een van mijn compagnons vond destijds dat we aan ons marketingbudget moesten vasthouden en direct met enkele online producten moesten komen en overgaan op Zoom. Dan zouden we bij de opstart mogelijk een relatieve voorsprong hebben. Mijn persoonlijke reactie: stop direct met ads. Dat kost ons nu geld en levert nu niks op. Focus op liquiditeit. En laten we inderdaad een paar online producten ontwikkelen zoals de wiedeweerga. Mijn compagnon laat in deze situatie een pragmatische aanpak zien. In mijn beleving door rust en visie. Ik ben vooral praktisch. Vanuit de emotie: gaan we dit overleven? Het is allemaal uiteindelijk goed gekomen. Terugkijkend was de pragmatische keuze het beste. Ik hoop dat ik bij een volgend onzeker voorval van dit kaliber iets meer rust kan bewaren en iets breder kan en durf te kijken.

Waar herken jij jezelf het meest in? Pragmatisch of praktisch?

Kenmerken en voordelen van een pragmatisch professional binnen je team

Een pragmatisch professional:

• Richt zich op het behalen van resultaat en efficiënt oplossen van problemen.
• Neemt besluiten vaak op basis van de vraag; wat werkt het best?
• Ze veranderen hun aanpak als de situatie en het resultaat erom vraagt. Wellicht worden ze hierdoor door anderen soms als opportunistisch gezien
• Ze zijn probleemoplossend en kiezen de aanpak die in hun ogen de meeste kans van slagen heeft
• Ze zijn geïnteresseerd in de visie van anderen vanuit de overtuiging: een professional weet vaak hoe zaken het beste werken. Ook vragen ze om input en feedback op hun plannen.
• In een situatie waarin niet alle info bekend is, durven ze beslissingen te nemen. Ieder besluit is beter dan niks doen en niks besluiten. Te lang analyseren hebben ze hun broertje dood aan.
• Ze zijn vaak goed in prioriteiten stellen en kiezen voor de oplossing met de meeste impact op het resultaat
• Een pragmatisch professional heeft de scope gemiddeld op een horizon van enkele jaren in plaats van enkel dit moment of boekjaar. Hij kijkt en denkt verder vooruit.

Kijk eens om je heen op je werk. Wie van jouw collega’s schat jij als pragmaticus? En op basis waarvan schat jij dit zo in. Welke kenmerken herken jij?

Naast de nodige voordelen van pragmatisch professionals binnen je team zijn er ook aandachtspunten:

• Een pragmatisch professional is gericht op haalbare oplossingen met directe invloed op resultaat. Hierbij focust hij of zij op wat echt werkt. Innovatie en productontwikkeling krijgen niet snel aandacht. Dit kost namelijk tijd en geld en draagt niet direct bij aan het resultaat. Je kunt dit prima beïnvloeden door deze thema’s aan het gewenste korte termijn resultaat toe te voegen.
• In de ogen van anderen kan de pragmaticus ook soms als oppervlakkig worden beoordeeld. Diepgaande analyses om bron oorzaken te vinden zijn vaak niet aan hem besteed. Quick fixes wel. Dit kan spanning binnen een team geven met professionals die meer conceptmatig denken en handelen.
• In de zoektocht naar oplossingen en werkwijzen met directe impact op het resultaat vergeet hij soms emoties en gevoeligheden.

Voorbeeld

De polisafdeling van een schadeverzekeraar krijgt een nieuwe manager. Op de polisafdeling werken veel professionals die parttime werken. De professionals hebben allemaal een eigen werkplek met een bureau. Ze houden van structuur en vaste rituelen en protocollen. De nieuwe manager, met een pragmatische aanpak, ziet direct dat hij de kantoorkosten kan reduceren door met flexplekken te gaan werken. Er is weerstand en toch wordt het besluit genomen. In eerste instantie komen de professionals eerder op kantoor. De manager ziet dit als “extra winst”. Het verzuim neemt vervolgens sterk toe en de kwaliteit neemt af. Veel meer fouten. Uiteindelijk draait de pragmatisch manager zijn eigen besluit terug. De kans is groot dat hij na deze situatie voorkeuren van teamleden meeweegt in besluiten omdat dit effect heeft op resultaat.

Praktische 2 voorbeelden van pragmatisch handelen

Voorbeeld 1

Bij een hogeschool in Delft vertelde een leraar mij dat de methode mechanica ok is maar wel extra aandacht en uitleg vragen aan sommige studenten. Hiervoor heeft hij zelfstandig 2 extra begeleidingsuren per week ingepland waar studenten kunnen binnenlopen voor uitleg en support. Zo weet ik bijna zeker dat de studenten straks voldoende scoren op het examen.

Voorbeeld 2

Een goede klant van ons heeft een training effectief werken ingepland. Een week voor de uitvoering belt de klant mijn collega met het verzoek om de training te verplaatsen. Twee deelnemers moeten plotseling naar het buitenland. Dit betekent omzetverlies plus het risico dat bij verplaatsen deze situatie nogmaals voor kan komen. Mijn collega stelt voor om de 2 collega’s gratis te koppelen aan onze e-training. Dit is de digitale versie van het programma. Ook stelt hij voor om de twee deelnemers online een uur te coachen. Dit spreekt de klant enorm aan. De planning blijft gehandhaafd. De kosten voor ons nemen minimaal toe. Maar de omzet blijft gelijk, we betalen geen annuleringskosten voor de trainer en de klant is blij.

Zijn er tools en instrumenten die de mate van pragmatisch handelen en pragmatisch denken in beeld brengen?

Een interessante vraag, zeker voor organisaties die gericht willen zoeken.

Het antwoord is jazeker. Er zijn verschillende opties. Er zijn gedragsgerichte assessments en psychometrische assessments op de markt. Ook zijn er competentie beoordelingen, digitale tools en observatie en interview tools

• LJI – deze tool meet beoordelingsvaardigheden van een persoon met daarbij pragmatische besluitvorming in complexe situaties.
• Belbin – deze tool laat zien wie welke rol binnen een team in neemt, ook de pragmatische rol (de toetser)
• Hogan Assesment Suite – biedt tools om gedrag en leiderschapscompetenties te meten inclusief pragmatisme.
• Situational Judgement Test – laat deelnemer scenario’s beoordelen en vraagt naar de reactie. Een pragmatische aanpak komt zo naar voren
• 360-graden feedback – waarbij collega's, leidinggevenden en teamleden feedback geven over het pragmatische gedrag van iemand op zijn werkplek

Pragmatici en timemanagement

Pragmatische professionals zijn in het algemeen goed timemanagers. Ze prioriteren van nature en weten welke acties de meeste impact hebben. First things first! Ze kunnen prima nee zeggen tegen niet belangrijk. En daarbij eigen grenzen stellen. Ze houden van overzicht en werken met agenda’s en To-do's. Ze verliezen zich niet snel in onnodige details vanuit de gedachte: dat levert niet meer op dan gewoon. Tempo maken gaat boven perfectionisme. Maar altijd de focus op resultaat met grip op afleiding. Ook een pre is dat ze snel beslissen. Email Management en andere besluiten nemen een pragmatisch ingestelde professional relatief efficiënt. Bij voorkeur maken ze gebruik van eenvoudige methodieken, processen en apps . Allerlei administratieve handelingen die niet direct bijdragen aan het resultaat in zijn ogen, zijn en blijven een uitdaging.