Teamrollen van Belbin: Wat zijn ze en hoe achterhaal je ze?

11 maart 2024

Velen van ons werken samen in een team of zijn onderdeel van meerdere teams. Hoe presteert een team? Welke verantwoordelijkheid heeft elk individu? Hoe haal je samen de gewenste doelen? Dit zijn een aantal vragen die vaak worden gesteld rondom teams en de werking van teams. Ben jij lid van een team en heb je de wens om nog beter inzichtelijk te krijgen hoe de verschillende rollen zijn opgebouwd en hoe je nog beter je doelen kunt halen? Lees dan vooral deze blog.

Wat is de Belbin methode?

De Belbin methode maakt gebruik van 9 verschillende teamrollen. Doel van de methode is om goed te achterhalen welke rol je hebt in het team (Belbin teamrollen) en hoe je deze effectief kunt inzetten in je team. Het is de Belbin teamrollen test die je kunt inzetten om je eigen rol direct duidelijk te hebben. Wanneer je eigen rol in het team bekend is en je handelt ernaar, dan kan een optimaal functionerend team ontstaan.

Uitgangspunt van de Belbin methode is dat verschillende persoonlijkheidskenmerken de effectiviteit van je team bepalen. Elk individu heeft eigen gedrag, karakter en overtuigingen. De inhoudelijke rol die iemand inneemt in het team dient aan te sluiten op zijn of haar gedrag of karakter. Alleen dan kan een optimaal functionerend team ontstaan. De Belbin methode helpt om inzicht te geven in de verschillende rollen door de vragenlijst teamrollen Belbin, zodat een goede stap kan worden gezet.

Welke rollen zijn er in een team?

Er zijn vele theorieën en rollen te definiëren, kijkend naar een team. De rollen die wij graag hanteren:

1. De initiator. Dit is degene binnen het team die graag initiatief neemt, en vooral niet afwacht. Degene stelt vragen en zal anderen enthousiasmeren om samen te beginnen. Valkuil is dat in vele gevallen de initiator niet een sterke afronder is.
2. De afronder. Onmisbaar in elk team. Iemand die pas tevreden is wanneer het eindresultaat is gehaald. Over het algemeen niet het type dat vooraan staat, maar wel volhoudt tot het resultaat bereikt is.
3. De creator. Iemand die creatief is, en vaak andere invalshoeken laat zien en mogelijk ook andere oplossingen dan gemiddeld bedenkt.
4. De specialist. Iemand die vakinhoudelijk erg sterk is, en kennis kan inzetten op een specifiek vakgebied.
5. De voorzitter of leider. Iemand die zich eindverantwoordelijk voelt, of het is. Dit kan aangewezen zijn, en nog mooier is wanneer iemand het vooral voelt.

Belbin hanteert andere rollen die straks worden beschreven. Nummer 1 en 2 zijn de basis en 3,4 en 5 kunnen zowel een initiator als ook afronden zijn.

Wat zijn kenmerken van een goed team?

Het allerbelangrijkste van een goed team is dat er vertrouwen is, en men samenwerkt om doelen te realiseren. We gebruiken hiervoor graag de piramide van Lencioni.
Binnen een goed functionerend team kent elk individu de eigen verantwoordelijkheid om een bijdrage te leveren aan het doel.

Welke Belbin teamrollen zijn er?

Belbin hanteert 9 teamrollen welke hieronder kort worden beschreven.

Bron: house-of-control.nl

1. Vormer

De vormer is actiegericht en stuwt het team vooruit (initiator) De vormers zijn natuurlijke leiders die anderen en zichzelf motiveren.

2. Bedrijfsman

Bedrijfsmannen zijn actiegericht en hebben discipline. Afspraak is afspraak. Andere teamleden geven snel het vertrouwen aan de bedrijfsman. Ze kunnen prima functioneren samen met de vormer en ronden graag af.

3. Zorgdrager

Zij streven naar perfectie en zijn kritisch op zichzelf en anderen. Ze letten op details en zijn niet snel tevreden.

4. Plant

De denkers. Creatief en vernieuwend. Over het algemeen werken ze graag alleen, maar zijn zeer waardevol voor een team omdat ze goede en vernieuwende input leveren.

5. Waarnemer evaluator

Ook het type denker maar nu meer vanuit ratio. Feiten laten spreken in plaats van emoties. Zij monitoren projecten en teamafspraken.

6. Specialist

De vakinhoudelijke specialist. Weet waarover het gaat en heeft vakkennis.

7. Voorzitter

De voorzitter is degene die het team motiveert en mensgericht is. Ze houden ervan samen te werken en anderen te motiveren en aan te zetten tot actie.

8. Groepswerker

Deze rol is actiegericht, ze kunnen goed luisteren naar anderen en passen zich snel aan in situaties. Elkaar helpen, steunen en voor elkaar opkomen kenmerkt deze rol.

9. Brononderzoeker

Dit zijn de netwerkers die graag nieuwe ideeën onderzoeken. Een mensgericht type. De naam doet anders vermoeden. We hebben het hier vaak over het type verkoper.

Waarom zijn de Belbin rollen belangrijk?

Inzicht hebben in je eigen rol in het team is essentieel om uiteindelijk als team goed te kunnen functioneren. De vragenlijst van Belbin geeft je op simpele wijze inzicht in je eigen rol. Net als je eigen gedrag lijkt je rol heel vaak logisch, maar is dat wel zo? En hoe is dit vastgesteld? Een objectieve test zorgt ervoor dat de teamrollen op het werk direct zichtbaar zijn. Ook is het erg prettig dat iedereen elkaars rol in het team kent en daarnaar handelt. Naast Belbin kun je ook nog een gedragsanalyse doen, zodat je op alle vlakken een helder beeld krijgt.

De voordelen van het gebruik van Belbin teamrollen is dat het objectief gebeurt. Mensen vertonen nog weleens wenselijk gedrag (zeker in een team) en dit kan ondervangen worden door een objectieve test. Wanneer je altijd al graag de voorzitter van een team wilt zijn, maar uit alles blijkt dat je daar niet direct geschikt voor bent, dan is het goed om dit te beseffen en andere keuzes te maken.

Wat is de Belbin teamrollen test?

Hieronder volgt in het kort uitleg over de Belbin teamrollentest.

Hoe wordt de Belbin teamrollen test opgesteld?

De teamrollen worden deels bepaald aan de hand van de vier basis gedragskenmerken van iemand.

1. Dominant of meegaand
2. Meebewegen in de groep, of je moet me nemen zoals ik ben
3. Betrouwbaar, loyaal of vernieuwend en veranderingsgezind
4. Op de details of van de grote lijnen.

Je kunt de Belbin test doen door de Belbin vragenlijst in te vullen. Binnen Het Effectieve maken we gebruik van de DISC analyse om de rollen duidelijk te krijgen.

Voor wie is de Belbin teamrollen test interessant?

Wanneer je, op welke wijze dan ook, in een team werkt is de Belbin methode interessant. Ook de DISC methode kan je helpen.

Welke inzichten verkrijg je met de Belbin teamrollen test?

Het belangrijkste inzicht is dat je eigen kracht binnen het team leert ontdekken. Los van status en ego is het essentieel dat iedereen vanuit eigen kracht en talent samenwerkt om gezamenlijke doelen te behalen. Eigenlijk is het al essentieel om bij aanname van nieuwe teamleden een analyse te doen zodat vanaf dag 1 je rol vaststaat. Helder, duidelijk en met veel energie.