Voorbeeldfunctie: Wat is het en hoe geef je het goede voorbeeld?

24 september 2024

Iedereen heeft het er wel eens over: Je hebt een voorbeeldfunctie. Maar wat is eigenlijk een voorbeeldfunctie en hoe geef jij het goede voorbeeld? Deze blog gaat je helpen om nog bewuster het juiste voorbeeld te geven.

Wat is de betekenis van een voorbeeldfunctie?

Letterlijk betekent een voorbeeldfunctie je gedragingen laten aansluiten bij de gewenste cultuur zodat daarmee respect ontstaat voor de gemaakte afspraken.

Bij deze betekenis ben je jezelf volledig bewust van je eigen gedrag, hoe dit op anderen overkomt en hoe je gedrag invloed heeft op het gedrag van anderen.

Vaak wordt een voorbeeldfunctie geprojecteerd op bepaalde functies, zoals een manager. Maar eigenlijk hebben we allemaal een voorbeeldfunctie toch? Neem alleen al de opvoeding van kinderen. Kinderen volgen meer je gedrag dan je tekst.

Hoe vervul ik een voorbeeldfunctie?

Het begint met het besef dat je altijd een voorbeeldfunctie hebt. Dus bewust kijken naar je eigen gedrag en dit spiegelen is een mooi begin. Het vervullen van een voorbeeldfunctie begint gek genoeg met een veel meer interne dan externe focus. Een voorbeeldfunctie betekent niet dat je gedrag laat zien waarbij je hoopt dat anderen dat van je verwachten. Het gaat veel meer om eigen normen en waarden. Wat vind jij respectvol en laat je dit ook zien.

Dus het vervullen van een voorbeeldfunctie is een meer natuurlijk proces dan nadenken over hoe je overkomt. Juist dit laatste maakt dat je voorbeeldfunctie verdwijnt. En daarnaast hou je dit ook niet vol.

10 tips om jezelf te ontwikkelen tot een goede voorbeeldfunctie

Het is en blijft een natuurlijk proces, waarop je wel invloed kunt hebben. Hieronder volgen 10 tips om een goede voorbeeldfunctie te ontwikkelen.

Tip 1 | Ken je eigen gedrag

Wanneer je een gedragsanalyse doet kan het zomaar zijn dat je anders in elkaar zit dan je denkt. Je bent bijvoorbeeld veel competitiever dan je dacht, of veel resultaatgerichter. Dan laat je in de praktijk al ander voorbeeldgedrag zien dan je zelf denkt. Doe dus een gedragsanalyse en bestudeer de resultaten.

Tip 2 | Richt je op je eigen waarden en minder naar buiten

Het gaat er niet om hoe mensen naar je kijken, maar hoe jij naar jezelf kijkt. Wie ben je, wat straal je uit en ben je daar zelf tevreden mee? Hoeveel doe jij voor de buitenwereld en hoeveel voor jezelf? Heb je die prachtige auto voor jezelf gekocht, of toch stiekem ook wel om aan de buurman te kunnen laten zien?
De komst van met name social media heeft niet echt geholpen bij die interne focus. Prachtige beelden uit Ibiza op het strand en jij op de camping helpen niet altijd.

Tip 3 | Gebruik minder social media

Social media kan je een constant gevoel van aandacht en nieuwsgierigheid geven en projecteren het succes van anderen op je eigen waarde. En dit helpt niet echt mee voor het creëren van een goede voorbeeldfunctie. Neem het niet al te serieus en maak vooral je eigen keuzes.

Tip 4 | Besef dat je altijd een voorbeeldfunctie hebt

Maar mijn leidinggevende heeft een voorbeeldfunctie toch? Jazeker, alleen heb je hem zelf ook. Elk individu is verantwoordelijk voor zijn eigen gedrag en heeft daarmee ook een voorbeeld aan anderen.

Tip 5 | Geloof je er zelf in?

Wanneer je het goede voorbeeld wilt geven is dit eigenlijk een basisgedachte. Geloof je er zelf in? Alleen dan komt het over bij anderen.

Tip 6 | Zet je gedrag af en toe bewust in

Je kunt niet de hele dag stilstaan bij je eigen gedrag. Wel is het goed om af en toe eens bewust te kijken naar jezelf en je gedrag bewust in te zetten. Niet veranderen, maar bekijken. Hoe ben je, hoe reageren anderen daar op en wat leer je ervan?

Tip 7 | Deel je ervaringen

Deel eens je gedrag en hoe je overkomt met iemand die je vertrouwt. Een goede vriend, partner of collega bijvoorbeeld. Dan krijg je vaak mooie feedback en deze kan afwijken van je eigen ervaring.

Tip 8 | Kijk naar je kinderen

Heb je kinderen? Kijk dan eens naar het gedrag. Zij spiegelen heel vaak je eigen gedrag, en ook hiervan kun je weer heel veel leren. Kinderen leren vooral van je voorbeeld en niet van wat je zegt.

Tip 9 | Oordeel minder snel

Vind je snel iets van anderen? Vind je iets van de intentie van de ander? Ga altijd uit van de juiste intenties, dat maakt het een stuk makkelijker voor jezelf en hiermee laat je al direct mooi voorbeeldgedrag zien.

Tip 10 | Blijf jezelf

Wanneer je constant bewust kijkt en je gedrag aanpast, dan kan het zijn dat je ander gedrag laat zien dan wie je in feite bent. Dit kost veel energie, dit houdt je niet vol en anderen geloven je hierdoor ook minder. Houd altijd vast aan waar jij in gelooft.

Type voorbeeldfuncties

Zoals al geschreven heb je altijd een voorbeeldfunctie. In huis, op je werk, op straat, op een feestje en in de winkel. Toch zijn er wel wat functies te noemen waar het juiste voorbeeld meer impact heeft. Hieronder worden er een paar genoemd.

De leerkracht

Een leerkracht dient zich eigenlijk altijd bewust te zijn van zijn eigen gedrag. Even een sigaret roken in de pauze, stemverheffing, anderen aan het werk zetten en zelf pauze houden, altijd gelijk willen hebben. Let er maar eens op. Wanneer een leerling een andere mening heeft dan de leerkracht, hoe wordt er dan vaak gereageerd? Los van gelijk hebben is het de vraag of je hiermee het juiste gedrag laat zien.

De leidinggevende

Ook deze functie heeft meer dan gemiddeld impact. Met je nieuwe lease auto aan komen rijden terwijl er bezuinigd wordt is niet handig. Goede leidinggevenden geven richting (ze sturen niet) en geloven er zelf vooral in.

De politicus

Opkomen voor de armen en zelf 200k verdienen. Iets van het milieu vinden en zelf fossiel rijden. Het klimaat zeer belangrijk vinden en vervolgens zelf vliegen. Het vertrouwen in de politiek neemt toe wanneer vaker wordt beseft dat het een voorbeeldfunctie is.

Er zijn nog tal van andere voorbeeldfuncties te noemen zoals de politie, rechters, hulpverleners, activisten enzovoorts.

Heb ik een voorbeeldfunctie?

Elk individu heeft een voorbeeldfunctie. Je maakt altijd deel uit van een groep waardoor je ook impact op die groep hebt.

Geniet van je gedrag en besef af en toe dat jij een voorbeeld bent!